Znaczenie kompozycji w fotografii

W dzisiejszych czasach, kiedy prawie każda spotkana na ulicy osoba posiada przy sobie smartfona, który jest w stanie wykonywać dziesiątki zdjęć całkiem dobrej jakości w ciągu minuty, pojęcie fotografii zostało znacznie rozszerzone.  No bo po co inwestować w sprzęt i uczyć się zasad rządzących światem fotografii, skoro można uwiecznić najważniejsze chwile wciskając jeden przycisk w swoim telefonie? Co jest czynnikiem, który odróżnia zdjęcia będące wielkimi dziełami sztuki, od zwykłych pamiątek z wakacji, które nadają się jedynie do albumu rodzinnego?

Odpowiedzi na tak postawione pytania jest wiele.  Przede wszystkim, należy jednak uwzględnić to, co jest obecne w każdym zdjęciu uznawanym za wybitne, a czego raczej nie znajdziemy w żadnym z milionów pstryków wykonywanych każdego dnia przez użytkowników smartfonów. Mowa oczywiście o kompozycji przemyślanej w taki sposób, aby idealnie oddawała to, co chciał przekazać autor danej fotografii. Czym jednak jest kompozycja i jak ją zastosować, aby wykonywane zdjęcia były lepsze i oddziaływały na widza w większym stopniu? W poniższym artykule postaram się odpowiedzieć na to pytanie.

Kompozycja w fotografii, jest ułożeniem elementów zdjęcia w taki sposób, aby tworzyły one spójną całość.  Należy pamiętać, że składają się na nią wszystkie obiekty znajdujące się w kadrze podczas wykonywania zdjęcia, a nie tylko te będące na pierwszym planie. Prawdziwą sztuką jest ułożenie ich w taki sposób, aby wyzwalały u widza określony rodzaj emocji, lub opowiadały jakąś historię. Istnieje jednak kilka zasad, które pomagają początkującym fotografom kontrolowanie kompozycji robionych zdjęć. Dzięki stosowaniu się do nich, można sprawić, że zdjęcia wykonywane przez amatorów staną się lepsze i o wiele przyjemniejsze w odbiorze.

Trójpodział w kopozycji

Pierwszą, i zdecydowanie najważniejszą z nich, jest reguła trójpodziału. Polega ona na podzieleniu kadru na dziewięć równych części za pomocą dwóch linii pionowych i dwóch linii poziomych. Cztery punkty, w których linie się przecinają, uważane są za najmocniejsze miejsca na zdjęciu. Oznacza to, że właśnie na te części kadru jest w pierwszej kolejności kierowany wzrok osoby oglądającej dane zdjęcie.  Według tej zasady,  z oczywistych względów należy umieszczać główny obiekt naszego zdjęcia w jednym z mocnych punktów kadru. Unikać natomiast trzeba centrum, gdyż jest to jedno z najmniej atrakcyjnych miejsc całego zdjęcia.  Bardzo łatwo zatem zauważyć, że takie kadrowanie to najczęściej popełniany błąd przez ludzi, którzy nie interesują się w większym stopniu fotografią, a zdjęcia traktują jako zwykłe pamiątki. 

O zasadzie trójpodziału należy pamiętać praktycznie zawsze, podczas komponowania kadru. Wykonane w ten sposób zdjęcia sprawiają wrażenie uporządkowanych, przez co są przyjemne dla widza w odbiorze.  Pozwalają uniknąć także nudy w portfolio, gdyż każda fotografia zgodna z regułą trójpodziału jest intrygująca i zachęca potencjalnego odbiorcę  do analizy.

Kompozycja to też analiza sceny

Kolejną rzeczą, na której trzeba skupić swoją uwagę chcąc skomponować dobre zdjęcie jest dokładna analiza sceny. Należy wypatrywać w szczególności elementów pasujących do siebie kolorystycznie. Fotograf powinien wykorzystać również wszelkiego rodzaju kształty i wzory, które są naturalną częścią komponowanej sceny. Pozwoli to uporządkować kadr i skupić uwagę widza od razu na motywie przewodnim danego zdjęcia. 

Bardzo ważnym elementem udanej kompozycji jest również to, aby cały obszar kadru był dokładnie przemyślany i ułożony. W dobrym zdjęciu po prostu nie ma miejsca na przypadek. W przeciwnym razie powstaje bałagan, a uwaga oglądających skupiana jest nie na głównym motywie, a na niewiele znaczących obiektach, które znalazły się w kadrze wyłącznie przez nieuwagę fotografa.  Właśnie z tego powodu robiąc zdjęcia portretowe warto otworzyć przesłonę, aby zmniejszyć głębię ostrości. Celem jest przecież wyeksponowanie modela, a nie elementów znajdujących się w jego otoczeniu.

Podczas fotografowania zdecydowanej większości scen, należy trzymać się reguł kompozycji. Istnieją jednak takie sytuacje, kiedy wszelkie przyjęte zasady mogą zostać złamane. Mowa o scenach, w których fotograf chce pokazać światu swój własny punkt widzenia danego motywu. Nie jest to zadanie łatwe, gdyż wymaga od fotografa ogromnego wyczucia. Nie każda scena nadaje się bowiem do złamania reguł kompozycji. Odrzucając zasady, początkujący  narażają swoje zdjęcie na  zepsucie. Przed podjęciem decyzji o interpretacji motywu, należy więc zastanowić się bardzo dokładnie. Naprawdę nie warto kombinować, kiedy po zastosowaniu podstawowych reguł kadr wygląda dobrze. Zamiast pomóc, można po prostu bardzo łatwo zaszkodzić.

Wzięcie pod uwagę opisanych powyżej wskazówek, zapewne uczyni wykonywane zdjęcia ciekawszymi, oraz pozwoli uniknąć najpopularniejszych błędów kompozycyjnych. Przedstawione w tekście zasady nie są oczywiście wyczerpaniem tematu związanego z kompozycją, jednak przestrzegając ich można sprawić, że zdjęcia będą o wiele atrakcyjniejsze dla widza, niż zwykłe pstryki, które są masowo wykonywane przez turystów z całego świata.